Ladies of Data recap: een blik op AI en de samenleving

In de JADS-kapel namen een founder, een jurist, een curator en verschillende onderzoekers het woord. Vrouwen kwamen hier opnieuw samen — niet voor de huishoud- en industrieschool die ooit door zusters werd geleid, maar voor Ladies of Data 2025.

AI kan bedrijven versnellen, maar weerspiegelt soms ook oude stereotypen. Het kan innovatie aanwakkeren, maar tegelijk juridische grenzen oprekken. Dit viel ons op.

Introductie — Ksenia Podoynitsyna

Ksenia begon niet met de toekomst van GenAI, maar met het heden. Tegen het einde van het voorjaar van 2025 waren grote namen als Microsoft, Meta en Google al bezig met het reorganiseren van teams op het gebied van ICT, marketing, verkoop en HR: een indirect bewijs van hoe snel de situatie verandert, vooral voor juniorfuncties. Haar advies was eenvoudig en praktisch: kies je modellen zorgvuldig, onthoud dat veel modellen zijn getraind om met zelfverzekerde antwoorden te ‘bluffen’ en check je instellingen; dat je betaalt voor een licentie betekent niet automatisch dat je data niet meer worden gebruikt. Maar bovenal: blijf je richten op echte waarde voor gebruikers.

“Het is geen glazen bol meer; het gebeurt nu echt.”

Keynote 1 — Adriana Pereira

Het verhaal van Adriana was ondernemerschap in de hoogste versnelling. De modesector loopt achter op het gebied van technologie, dus The Fabricant richtte zich eerst op 3D-tools en schakelde vervolgens volledig over op AI. De verandering was spectaculair: van ongeveer 50 mensen en weken werk om één 3D-jurk te maken, naar een team van vijf personen dat binnen enkele minuten fotorealistische resultaten levert. Haar boodschap: lage drempels, lage kosten en hoge snelheid zijn nu in het voordeel van kleine, missiegedreven teams. Wees lean, automatiseer eerder, blijf flexibel, neem mensen aan die AI snappen en houd je doel voor ogen, ook als je methoden veranderen.

“Je hebt smaak nodig en smaak is niet iets wat AI heeft. AI produceert veel. Maar wie bepaalt of dit goed genoeg is?”

Breakout — Flor Miriam Plaza del Arco

Flor begon met een vraag uit het publiek: zou jij je gevoelens delen met een chatbot? Interessant genoeg zei 48% van de aanwezigen ja. Maar uit het onderzoek van Flor blijkt dat grote taalmodellen de stereotypen van de samenleving overnemen: vrouwen worden vaker als verdrietig bestempeld en mannen als boos. Deze patronen kunnen een rol spelen als tools worden gebruikt voor mentale ondersteuning. De conclusie was niet dat we bang moeten zijn voor de technologie, maar dat we er zorgvuldig mee moeten omgaan: wees transparant over het feit dat het niet om mensen gaat, houd mensen op de hoogte en let op vooroordelen, zodat we niet versterken wat we juist proberen te veranderen.

Breakout — Naomi Moonen

Naomi zoomde uit naar het globale plaatje. Sinds eind 2022 is er een sterke stijging in investeringen in GenAI; de VS loopt voorop, Europa en Azië volgen en er verschijnen nieuwe ondernemingen in de gezondheidszorg, het onderwijs en e-commerce. Het spanningsveld is bekend: regelgeving beschermt rechten en vertrouwen, maar kan het tempo vertragen. Het doel is ‘verantwoorde snelheid’: snel handelen, maar niet onzorgvuldig.

Breakout — Anne-Karlijn van Kesteren

Op basis van de tentoonstelling Vrouwen as Technology liet Anne-Karlijn zien hoe technologie ons stilletjes iets leert over gender. In de begintijd van de informatica waren vrouwen onmisbaar, maar hun bijdragen werden genegeerd. Tegenwoordig zijn veel servicetechnologieën nog steeds standaard gekoppeld aan vrouwelijke stemmen en lichamen, en worden ‘AI-vriendin’-apps op de markt gebracht met gehoorzaamheid als een van de kenmerken. Haar oproep aan de zaal: verbreed wie er bouwt en hoe we bouwen, zodat onze tools oude patronen doorbreken in plaats van ze te herhalen.

Keynote 2 — Colette Cuijpers

GenAI roept zoveel interessante juridische vragen op dat advocaten zich vaak voelen als een kind in een snoepwinkel. Er lopen grote rechtszaken over intellectuele eigendomsrechten, privacy en gegevensbescherming, oneerlijke handelspraktijken en consumentenbescherming, om maar een paar voorbeelden te noemen. De EU hanteert een risicogebaseerde aanpak, gericht op voorzorg en het voorkomen van negatieve gevolgen door tal van regels en voorschriften op te stellen waaraan ontwikkelaars en gebruikers zich moeten houden (voorkomen is beter dan genezen). De VS hanteert een op schade gebaseerde aanpak: zij staan ontwikkeling toe (en laten dit meer over aan de markt), maar leggen zware boetes en sancties op als er schade wordt veroorzaakt. Voor iedereen die grensoverschrijdend bouwt, betekent dit dat hij beide spelregels moet kennen. Colette noemde een paar aandachtspunten:

• Eigendom van gegevens is een mythe: vanuit juridisch oogpunt kun je geen gegevens bezitten, maar je kunt wel rechten op gegevens hebben.
• Wanneer je gebruikmaakt van gegevens, moet je nadenken over de vraag of iemand anders ook rechten op die gegevens heeft.
• Auteursrecht blijft mensgericht; dieren (of machines) kunnen (nog) geen auteursrecht hebben.
• “Openbaar” betekent niet altijd “vrij om te scrapen”.

Ksenia’s advies aan vrouwen die aan het begin staan van hun carrière in data: breng juist datgene mee wat AI niet kan — smaak, beoordelingsvermogen en domeinkennis.
Als meer vrouwen meeschrijven aan de standaarden, zal de toekomst waarvan deze systemen leren veel meer op ons allemaal lijken.

Haar tips: blijf dicht bij echte use cases, blijf je vakmanschap verdiepen, bouw aan je netwerk en ontwikkel je AI-geletterdheid.
En misschien wel het belangrijkste: blijf leren. Het stopt niet na je bachelor of master: voortdurende ontwikkeling is wat je onderscheidt.